Định nghĩa

1. Phó từ:

   • Một cách đương nhiên, tất yếu: Dùng để khẳng định một sự việc, kết quả là hiển nhiên, không cần phải bàn cãi, suy từ nguyên nhân hoặc lẽ thường.
   • Chắc chắn, không thể khác: Biểu thị sự chắc chắn tuyệt đối về một điều gì đó.

2. Tính từ (ít dùng hơn):

   • Hiển nhiên, đương nhiên: Chỉ tính chất của sự việc là rõ ràng, tất yếu phải như vậy.

Ví dụ sử dụng

• Phó từ:

  • Làm việc chăm chỉ thì dĩ nhiên sẽ đạt kết quả tốt.
  • Anh ấy là người có trách nhiệm, dĩ nhiên sẽ hoàn thành đúng hẹn.
  • "Cậu có đến dự buổi tiệc tối nay không?" – "Dĩ nhiên rồi, tớ hứa mà."

• Tính từ (ít dùng):

  • Đó là một kết quả dĩ nhiên của quá trình nỗ lực không ngừng. (Ở đây, "dĩ nhiên" bổ nghĩa cho danh từ "kết quả").

Các cách sử dụng nâng cao

• "Dĩ nhiên rồi": Cụm từ dùng trong khẩu ngữ để nhấn mạnh sự đồng ý, xác nhận một cách chắc chắn và thường thân mật.
  • "Cậu giúp tớ một tay nhé?" – "Dĩ nhiên rồi!"
• "Điều đó là dĩ nhiên": Cấu trúc dùng để khẳng định một chân lý, một lẽ đương nhiên.
  • Cha mẹ thương yêu con cái, điều đó là dĩ nhiên.

Biến thể và từ gần giống

• Đương nhiên (phó từ, tính từ): Có nghĩa và cách dùng rất gần với "dĩ nhiên", chỉ điều hiển nhiên, đáng lẽ phải thế.
  • Với tài năng của cô ấy, chiến thắng là điều đương nhiên.
• Tất nhiên (phó từ, tính từ): Nhấn mạnh tính tất yếu, chắc chắn theo lô-gíc.
  • Trời mưa to tất nhiên đường sẽ trơn.
• Hiển nhiên (tính từ): Rõ ràng, ai cũng thấy, có thể dùng trong văn phong trang trọng hơn.
  • Đó là một chân lý hiển nhiên.

Từ đồng nghĩa

• Chắc chắn: Khẳng định điều không thể sai.
• Đương nhiên: Như đã nêu ở trên.
• Tất nhiên: Như đã nêu ở trên.
• Tất yếu: Nhấn mạnh tính quy luật, không thể tránh khỏi.

Từ trái nghĩa

• Có lẽ: Biểu thị khả năng, không chắc chắn.
• Không chắc: Phủ định sự chắc chắn.
• Bất ngờ: Trái với điều được cho là đương nhiên.

Thành ngữ, cụm từ cố định liên quan

• Lẽ dĩ nhiên: Điều đương nhiên, hợp với lẽ thường.
  • Giúp đỡ người gặp hoạn nạn là lẽ dĩ nhiên của con người.
• Dĩ nhiên như thế: Cách nói nhấn mạnh, khẳng định lại điều vừa nói là hoàn toàn đúng.
  • Học phải đi đôi với hành, dĩ nhiên như thế.

1. trgt. (H. dĩ: thôi; nhiên: như thường) Tất phải thế thôi: Lười học thì dĩ nhiên sẽ trượt.